Op werk dat zonder menselijke inbreng uit een AI rolt, rust geen auteursrecht. Verkoop je dat aan een klant en draag je de rechten over, dan draag je niets over. Sinds 2 augustus 2026 geldt artikel 50 van de Europese AI-verordening en markeert Anthropic de tekst van zijn nieuwste Claude-modellen met een onzichtbaar watermerk. Wie zelf schrijft, redigeert en zijn naam eronder zet, zit goed. Maar hoe zit het dan eigenlijk met "Human" generated content?
In 2018 maakte ik deze foto bij Checkpoint Charlie (Berlijn) in opdracht.
Amsterdam, jaren negentig. Achterop elke afdruk die ik in de doka maak plak ik een sticker. Mijn volledige naam, mijn adres en het copyrightteken. Niemand vraagt zich af of dat rechtmatig is, want ik heb de foto gemaakt en dus is de foto van mij. Ruim dertig jaar later is precies die vanzelfsprekendheid verdwenen, en heeft het probleem een naam gekregen: auteursrecht AI-content.
Mijn zelfgebouwde doka in Amsterdam in de jaren 90
Sinds 2023 is het door de snelle opkomst van AI een niemandsland. Landjepik, zonder enige schaamte. Alles kan, alles mag, en ongemerkt sluipt het idee erin dat niets nog van iemand is. Dat is handig, want dan noem jij jezelf gewoon de eigenaar van het beeld.
Daar is nu verandering in gekomen. Sinds 2 augustus 2026 geldt artikel 50 van de Europese AI-verordening, de AI Act. Dat is het transparantie-artikel. Een chatbot moet zeggen dat hij een chatbot is. Een deepfake moet worden aangemerkt als kunstmatig. En wie generatieve AI aanbiedt, moet zijn output machineleesbaar markeren. Het geldt voor iedereen, dus niet alleen voor een techgigant als Google, maar ook voor jouw eenmanszaak. En laat nou Anthropic (de makers van Claude) ook op 2 augustus begonnen met watermerken. Dat kan geen toeval zijn.
Wat volledig uit een AI model rolt is van niemand. Dat klinkt heel vrij. Tot je probeert het te verkopen.
Wat is de AI Act precies?
Sinds 2 augustus 2026 geldt in heel Europa artikel 50 van de AI Act: wie een deepfake of een informerende AI-tekst publiceert, moet dat kenbaar maken, en AI-bedrijven moeten hun output markeren. Anthropic doet dat sinds diezelfde dag met een onzichtbaar watermerk in de tekst van zijn nieuwste modellen, oudere modellen volgen later. Op werk dat zonder menselijke inbreng uit een model rolt rust geen auteursrecht, dus wie het verkoopt draagt niets over. Wie zelf schrijft en redigeert, zit goed.
De set met de verplichte labels voor elke afbeelding in Europa.
Auteursrecht AI-content: waarom die sticker nu nergens meer op zou slaan
Auteursrecht is geen formaliteit die je regelt, het is een gevolg. Het ontstaat wanneer een mens iets maakt waarin zijn eigen keuzes zichtbaar zijn. Het intellectueel eigendom hiervan ligt bij de persoon die het gemaakt heeft. Dat is bij wet vastgelegd. Een AI-machine maakt geen keuzes, die berekent een uitkomst, en daarom levert die uitkomst niets op om te beschermen.
Het Amerikaanse Copyright Office laat sinds januari 2025 weinig ruimte voor twijfel. In het artikel Copyright and Artificial Intelligence, Part 2: Copyrightability stelt het bureau dat menselijk auteurschap de basis van het auteursrecht is, en dat het enkel kiezen van prompts geen beschermd werk oplevert, hoe gedetailleerd die prompts ook zijn en hoeveel moeite ze ook hebben gekost. Europa redeneert langs dezelfde lijn, dus voor auteursrecht AI-content maakt het weinig uit aan welke kant van de oceaan je zit.
En daarmee wordt de bewegingsvrijheid van de cowboys aan banden gelegd. Het is een prettiger regel dan hij op het eerste gezicht lijkt. Hij zegt niet dat je van de AI-machine moet afblijven. Hij zegt wel dat bescherming meeloopt met degene die de machine staat bedient.
Wat vraagt de AI Act van jou als ondernemer?
Twee dingen tegelijk, en samen bepalen ze hoe auteursrecht AI-content er vanaf nu uitziet.
De AI-verordening, beter bekend als de AI Act, is een Europese wet, voluit Verordening (EU) 2024/1689. 2024 slaat op het jaar waarin de wet is aangenomen, en sinds 1 augustus 2024 is hij in werking getreden. Artikel 50 is het nieuwste onderdeel en gaat over transparantie. Dit onderdeel geldt sinds 2 augustus 2026. De wet is dus twee jaar oud, deze plicht is splinternieuw.
Wat artikel 50 vraagt is kort samen te vatten. Chatbots moeten zich kenbaar maken, deepfakes moeten worden aangemerkt als kunstmatig, en aanbieders van generatieve AI moeten hun output markeren.
Afbeelding van Anthropic. De 5 van Fable 5 uitgebeeld in stenen.
Diezelfde dag is Anthropic begonnen met precies dat laatste. In How Claude marks AI-generated content legt het bedrijf uit dat het een onzichtbaar watermerk in de tekst weeft die Claude produceert. Niet in de opmaak, maar in de woordkeuze zelf. Het reist mee als je kopieert en plakt, het geldt wereldwijd en over alle producten, en je kunt het niet uitzetten. Voorlopig geldt dat alleen voor modellen die op of na 2 augustus 2026 zijn uitgekomen, voor de oudere loopt nog een overgangsperiode. Anthropic zegt er zelf bij dat het merk verdwijnt bij zwaar redigeren, parafraseren of vertalen, en dat een korte tekst te weinig materiaal geeft voor een betrouwbaar signaal.
Een detector die jij zelf kunt gebruiken bestaat nog niet. Anthropic zegt eraan te werken, maar noemt geen datum. Op dit moment kan alleen het bedrijf zelf het merk uitlezen. Zodra dat verandert, verandert ook het soort bewijs.
De AI-detectors die scholen en uitgevers nu gebruiken doen niets anders dan gokken op basis van de tekst, en ze zitten er geregeld naast. Een merk van de maker zelf is geen gok. Niet waterdicht, want het verdwijnt bij zwaar herschrijven, maar wel van een andere orde dan wat er nu ligt.
En dan het detail waar bijna niemand het over heeft. Zo'n AI-watermerk bewijst verwerking, maar nog geen auteurschap. Laat je je eigen tekst door Claude corrigeren, dan draagt de uitkomst hetzelfde watermerk als tekst die de machine van nul schrijft. Dat zorgt voor onterechte beschuldigingen en het maakt auteursrecht AI-content tot iets wat je zelf moet uitleggen.
Kun je verkopen wat van niemand is?
Stel, je laat een logo maken. Er komt een mooi ontwerp uit, je betaalt de factuur, en in de voorwaarden staat dat alle rechten aan jou worden overgedragen. Netjes geregeld, zou je denken. Komt dat logo uit een AI-generator, dan is er niets overgedragen. Er valt niets over te dragen. Ziet een concurrent het logo volgend jaar staan en neemt hij het over, dan kun je niets claimen. Je hebt betaald voor iets wat van niemand is.
Het logo-ontwerp voor Rapide Software tekenen we in Adobe Illustrator.
Ik teken logo's zelf, in Illustrator, dus bij mij speelt dit niet. Maar de ontwerper die wel zo werkt heeft iets ergers dan een boete aan zijn broek: een belofte in zijn eigen voorwaarden waar niets achter zit. Voor iedereen die aan de visuele identiteit van een merk werkt is dat het meest concrete gevolg van de hele discussie over auteursrecht AI-content.
De uitweg is niet ingewikkeld. Hij is alleen niet gratis. Zodra jij substantieel stuurt, itereert en eigen keuzes maakt in selectie en compositie, ben je beschermd. Dan is de machine gereedschap, zoals een camera of Illustrator dat is. Waar die grens bij auteursrecht AI-content precies ligt is in 2026 nog niet uitgekristalliseerd in de rechtspraak, dus bewaar je sporen: prompts, tussenversies, jouw ingrepen. In een geschil moet je kunnen laten zien hoe het tot stand kwam.
Maar nu de milde kant van de AI Act
Artikel 50 kent een uitzondering die precies beloont wat vakmensen toch al doen. Publiceer je AI-teksten om het publiek te informeren, dan moet je dat melden. Die plicht vervalt zodra de tekst een menselijke redactionele toetsing heeft ondergaan én iemand de verantwoordelijkheid draagt voor de publicatie. De lat daarvoor is een bewuste inhoudelijke beoordeling door iemand met kennis van zaken. Een spellingscontrole telt uitdrukkelijk niet.
De eindredactie van het werken met AI ligt nog altijd bij mij.
Simpel uitgelegd moet een volautomatische nieuwsfeed dus een AI-label hebben. Een blog die jij herschrijft en onder je eigen naam publiceert niet. De wet zet een premie op vakmanschap, en dat is precies waar bij mijn manier van werken de eindredactie altijd bij een mens ligt. Wie zo werkt, heeft weinig last van auteursrecht op AI-content, alleen voordeel.
Hoe regel je auteursrecht AI-content in je eigen bedrijf?
Vijf dingen waar je zelf mee kunt starten. Hiervoor heb je niet direct een jurist nodig.
1. Bewaar het spoor
Zodra jij substantieel stuurt ontstaat er bescherming, maar dat moet je wel kunnen laten zien. Maak per opdracht een map en zet daar in:
je prompts, inclusief de bijstellingen die je erop doet
drie tussenversies, van ruw naar af
het bronbestand waar jouw handwerk in zit (.docx, .ppt, .psd, .indd)
Doe dit tijdens het werk, niet achteraf. Achteraf reconstrueren is geen spoor, dat is een verhaal.
2. Lees je eigen voorwaarden na
Vrijwel elke ontwerpovereenkomst belooft volledige overdracht van rechten. Op werk dat zonder jouw ingrepen uit een model rolt, beloof je iets wat niet bestaat.
zoek in je voorwaarden en offertesjabloon op 'overdracht' en 'auteursrecht'
voeg toe dat je overdraagt voor zover er rechten zijn ontstaan
leg bij logo's en beeldmerken vast dat het ontwerp door een mens is getekend
3. Zet een mens op de eindredactie, met naam
De uitzondering in artikel 50 vraagt twee dingen tegelijk: een inhoudelijke beoordeling door iemand met kennis van zaken, en iemand die de verantwoordelijkheid draagt voor de publicatie.
Spreek af wie dat is, ook als je alleen werkt.
Een spellingcontrole telt niet, een inhoudelijke ingreep wel.
Zet de naam van die persoon bij het artikel.
4. Label alleen wat gelabeld moet worden
Niet alles hoeft een label, en dat scheelt.
volautomatische feed of nieuwsbericht zonder menselijke toets: melden
tekst die jij herschrijft en onder je naam zet: niet melden
AI-beeld dat lijkt op echte mensen, plekken of gebeurtenissen: altijd aanmerken als kunstmatig
chatbot op je site: die moet zeggen dat hij een chatbot is
5. Zet één zin onder je site
Transparantie is goedkoop en het scheelt je uitleg achteraf. Deze mag je overnemen:
"Bij het schrijven van de teksten op deze website gebruik ik AI als hulpmiddel. Ik redigeer alles zelf en draag de volledige verantwoordelijkheid voor wat er staat."
Waarom Denemarken zijn burgers hun gezicht teruggeeft
De mooiste zet komt niet uit Brussel maar uit Kopenhagen. Denemarken past de auteurswet aan, zodat elke Deen een auteursrechtelijk recht krijgt op zijn eigen gezicht en zijn eigen stem. Niet alleen bekende mensen, iedereen, en je hoeft je nergens voor te registreren. Je kunt een takedown eisen en schadevergoeding vragen zonder te bewijzen dat je reputatie schade heeft geleden, en het platform is aansprakelijk als het niets doet. De Onderzoeksdienst van het Europees Parlement beschrijft die aanpak in The Danish approach to copyright and deepfakes. Ingangsdatum 31 maart 2026, eerste land ter wereld. De Europese Commissie plaatst wel kanttekeningen bij de route die Denemarken kiest, dus of de rest van Europa volgt is nog open.
De Denen krijgen als eersten ter wereld auteursrechtelijk recht op hun eigen gezicht en stem.
Zet de drie naast elkaar en het patroon springt eruit. Europa dwingt transparantie af, Amerika hangt er een prijskaartje aan (Anthropic schikte vorig jaar voor anderhalf miljard dollar met auteurs van wie de boeken uit illegale bibliotheken waren geplukt), en Denemarken geeft mensen hun eigen gezicht terug. Auteursrecht AI-content is daarmee geen niche voor juristen meer, maar iets wat iedereen die iets maakt binnen een jaar op zijn bord krijgt.
Ondertussen bestaat er wel een officieel Europees icoon om AI-content te labelen. AI GENERATED, AI MODIFIED, keurig vormgegeven en klaar voor gebruik. Voor het omgekeerde is niets geregeld. Er is geen enkel label dat zegt dat een mens iets heeft gemaakt. Je kunt denken dat een echte foto geen label nodig heeft. Ik denk het omgekeerde. De sticker die Europa op AI-werk wil plakken, kunnen we net zo goed zelf op ons eigen werk zetten.
Overzicht van de Human Generated labels
Welk label zegt dat een mens dit maakte?
Ik heb alvast een set stickers gemaakt, net zoals ik dat vroeger bij mijn fotowerk deed. Een set stickers die HUMAN GENERATED heet, maar in de look and feel is afgekort naar HU GENERATED (de alt-tekst wordt dan wel human generated). In dezelfde vorm en op dezelfde maat als het Europese label, in zwart, in wit en in kleur. Een SVG- en PNG set die je gratis kunt downloaden en gebruiken waar je wilt, op je foto's, in je ontwerpen, op je site. Er is ook een regenboogversie in de kleuren van de lhbtiq+ vlag, want als een label zegt dat er een mens achter het werk zit, mag je ook laten zien welke.
Geen keurmerk, geen instantie, geen aanmelding, en juridisch lost het niets op aan de discussie over auteursrecht AI-content. Dit deel ontbrak nog.
Wat er van de sticker over is
Die sticker in de doka was wel een juridisch instrument. Hij zit er niet om een rechtszaak te winnen en hij zegt ook niet dat de foto mooi is. Hij zegt dat er mensenhanden aan te pas zijn gekomen. Dat iemand die foto heeft genomen. Datzelfde idee heeft later een technische vorm gekregen. Camera's ondertekenen tegenwoordig hun opnames cryptografisch, met een standaard die is opgezet door onder meer Adobe, de BBC en Microsoft. Diezelfde handtekening hangt Claude sinds augustus aan de beelden die het genereert, dus die kant van het verhaal loopt langs precies dezelfde lijn. De drager verandert, de gedachte niet.
Het cowboytijdperk was leuk zolang het duurde. Wat er nu voor in de plaats komt is geen beperking maar een verduidelijking. De regels rond auteursrecht AI-content geven je niets cadeau, ze geven alleen terug wat je zelf hebt gedaan. Dus zet je naam eronder. Niet omdat het moet, maar omdat het pas dan van jou is.
Hopelijk heb je wat aan deze post en kun je er zelf mee aan de slag. Vragen of opmerkingen? Stuur me een bericht. Deel de blog met iedereen die hier ook tegenaan loopt.
Peter van der Steege is merkstrateeg, ontwerper en Ai-regisseur. Hij bouwt merken voor ondernemers en schrijft over wat merken sterk maakt, van strategie tot de rol van AI en menselijkheid. Hij woont en werkt in Groningen.
